Nedir.Org *
admin

Rubai Nedir

Okunma : 3548

Rubai Nedir

Rubai, kendine özgü bir ölçüsü olan, 4 dizelik ( mısralık ) bir divan edebiyatı nazım biçimidir. Tam bir anlam ifade eden, kendine özgü bir ölçüsü olan, dört dizelik bir nazım biçimidir. Rubailerde birinci, ikinci, dördüncü dizeler uyaklı, üçüncü dize ise serbesttir. İki beyitlik kıtalar biçiminde yazılmış rubailer de vardır. Her dizesi birbiriyle uyaklı rubailere “rubai-i musarra” ya da “terane” adı verilir. Rubainin, aruzun hezec bahrinden 24 kalıbı bulunur. Bunlardan; mef’ûlü birimiyle başlayan 12 kalıba “ahreb”, mef’ûlün birimiyle başlayan öbür 12 kalıba da “ahrem” denir. Kalıpların sonu “fâül” ya da “fa” birimiyle biter.

Rubainin her dizesi ayrı bir ölçüde olabildiği gibi, dört dizesi de aynı ölçüde olabilir. Türk divan şiirinde daha çok ahreb kalıbına rastlanır. Rubailer genellikle mahlassız şiirlerdir. Ve divan şairlerinin divanlarının sonunda rubaiyyat başlığı altında sıralanırlar. Bu türün tartışmasız en büyük şairi Ömer Hayyam’dır.
 
Türk edebiyatında Mevlana’nın Farsça yazdığı felsefi rubailer bu türün hızla yayılmasına neden oldu. Kara Fazlî, Fuzuli 16. yüzyılda bu türün en usta örneklerini verdiler. Divan edebiyatı nda 17. yüzyıl rubainin altın çağı oldu. Azamizade Haletî, yazdığı bin kadar rubai ile “en büyük Osmanlı rubai şairi” olarak tanındı. Cumhuriyet döneminin en büyük rubai ustası ise Yahya Kemal Beyatlı’dır. Arif Nihat Asya ise rubailerini “Rubaiyyat-ı Arif ” adlı eserinde toplamıştır.

Rubailerin Özellikleri

1. Kafiye düzeni aaxa ya da aaaa biçimindedir.
2. Rübailerde aşk, şarap, dünyanın türlü nimetlerinden yararlanma, hayatın anlamı ve hayat felsefesi, tasavvuf veölüm gibi konular işlenir.
3. Rübai diğer nazım şekillerinden farklı olarak özel bir ölçüyle yazılır. 24 kalıbı vardır.
4. Rübaide ilk iki dize fikrin hazırlayıcısıdır. Asıl söylenmek istenen düşünce 3. veya 4. dizede ortaya çıkar.
5. Genelde mahlasız şiirlerdir.
6. Rübai Edebiyatımıza İran Edebiyatından geçmiştir.
7. Rübai’nin en büyük şairi İranlı Ömer Hayyam(XII yy)’dır. Türk edebiyatının en usta şairleri Kara Fazlî, Azmizâde Haletî, Nâbî ve son dönemde de Yahya Kemâl’dir.

Rubai Örneği

Ahvâl-i cihânı her zaman söyleşelim
Amma gam-ı aşkımız nihân söyleşelim
Ey vâkıf-ı râz-ı aşk olan ârif-i cân
Ney gibi seninle bî-zebân söyleşelim
Azmizâde Halefi

Rubai Resimleri

  • 0
    Mevlana Rubailer 7 ay önce

    Mevlana Rubailer

  • 0
    Ömer Hayyam Rubai Örneği 7 ay önce

    Ömer Hayyam Rubai Örneği

Rubai Sunumları

  • 0
    Önizleme: 7 ay önce

    Rubai Nedir Sunusu..

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    RUBAİ

    2. Sayfa
    ÖZELLİKLERİNazım birimi dörtlüktür.Tek dörtlükten oluşur.1,2 ve 4. dizeler birbirleriyle kafiyeli, 3. dize ise serbesttir. (aaxa)Özel bir vezinle yazılır.Yoğun bir fikir örgüsü vardır, bu özellik ahengin sağlanmasını zorlaştırır.Tasavvuf, felsefe, dünya görüşü, hiciv, nükte... gibi pek çok konuda yazılır.İlk iki dize asıl söylenmek istenene hazırlık dizeleridir. Asıl söylenmek istenen ise 3 ya da 4 dizede söylenir.

    3. Sayfa
    Şiir ve ZihniyetRubai, divan edebiyatına Farsların kattığı bir nazım biçimidir. Arap edebiyatında rubaiye dübeyt (iki beyit) denir.Rubaide felsefi konular işlenir. Şairler, rubailerde dünya görüşlerini, felsefe ve tasavvufi düşüncelerini, aşk anlayışlarını yoğun bir anlatımla, tek dörtlükte söylemeye çalışır. Okuduğunuz şiirlere baktığımızda; 1 ve 4. rubaide aşk, 2. rubaide ilahi aşk, tasavvuf; 3. rubaide, din ve duaya yer verilmesi şairlerin edebi zihniyetini yansıtır.

    4. Sayfa
    Şiirde Ahenk 1. RUBAİ:... zaman söyler imiş a söyler imiş —► redif... dâstan söyler imiş a "- an" —> tam kafiye... mihnet -i hicrâne X...yalan söyler imiş a1. rubaideki "s, z, ş, g, h, y" sesleri redif ve kafiye ile birlikte ahengi sağlayan unsurlardır.

    5. Sayfa
    2. RUBAİ:... zuhur -ûr" —► zengin kafiye... nûr ... ben kim ...tur2. rubaideki "k, ş, t" sesleri kafiye ile birlikte ahengi sağlayan unsurlardır.

    6. Sayfa
    3. RUBAİ:... hatâdan sakla a "-dan sakla" —► redif...riyadan sakla a "-â" —»tam kafiye...kadem X...dü-pâdan sakla a3. rubaideki "s, r, m" sesleri redif ve kafiye ile birlikte şiire ahenk katan diğer unsurlardır.

    7. Sayfa
    4 RUBAİ:….göz dime ana a "dime ana" —► redif…yüz dime ana a "-z" —► yarım kafiye….vasfun yoh X….söz dime ona a4. rubaideki "g,z,s" sesleri redif ve kafiye ile birlikte şiire ahenk katan diğer unsurlardandır.

    8. Sayfa
    Şiir Dili Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalar kullanılmış, şiir dili daha çok edebî sanatlarla sağlanmıştır.

    9. Sayfa
    1. RUBAİ♦ dil (gönül), bir insan gibi düşünülerek teşhis sanatı yapılmıştır.

    10. Sayfa
    2. RUBAİdil-i bî-karar (kararsız gönül) ifadesinde kişileştirme sanatı vardır.fevvâre -i nûr (nur fıskiyesi) ifadesinde teşbih (benzetme) sanatı vardır.Nur (ışık), fıskiyeye benzetilmiştir. Âteş-i aşk (aşk ateşi) ifadesinde teşbih sanatı vardır. Aşk, ateşe benzetilmiştir."Bir lem'asına tahammül itmez bin Tür" Aşk ateşinin bir kıvılcımına bin Tur Dağı dayanmaz, ifadesinde ise mübülağa (abartma) sanatı vardır.Yine "Tür" sözcüğü ile telmih (hatırlatma) sanatı yapılmıştır. Telmih, Hz. Musa'nın Tur Dağı'nda Allah ile konuşması kıssasınadır.•"Tecelliyât, nûr, Tür" sözcükleri ile tenasüp sanatı yapılmıştır. Bu sözcükler Hz. Musa kıssası ile ilgili sözcüklerdir.

    11. Sayfa
    3. RUBAİ"Ya Rab" ifadesinde nida (seslenme) sanatı vardır.Reh-i vâdî -i rubâî (rubai vadisinin yolu) ifadesinde teşbih sanatı vardır.Rubai, vadiye benzetilmiştir.Ta'n-ı har-ı nâdân-ı dü-pâ (iki ayaklı anlayışsız eşek) ifadesinde teşbih sanatı vardır. Anlayışsız insanlar, eşeğe benzetilmiştir.

    12. Sayfa
    4. RUBAİSanemâ (ey put kadar güzel sevgili) sözcüğünde nida sanatı vardır.Sanem (put) sözcüğünde istiare (eğretileme) sanatı vardır. Sevgili, puta benzetilmiş fakat sevgili söylenmemiştir. Açık istiare sanatı yapılmıştır.

    13. Sayfa
    Şiirde Yapı Şiirin nazım şekli rubai, nazım birimi dörtlüktür.Rubai, aruz ölçüsünün belirli kalıplarıyla yazılır. Ortalama kalıp sayısı 24'tür. Dört mısradan oluşan bir nazım şeklidir. Başı sonu tamam olan bir şiirdir. Uyak düzeni "aaba"dır. Yoğun bir düşünce ve felsefe vardır. Tasavvufta şairin dünya görüşüne, yergiden esprili anlatıma kadar birçok tema ele alınır.Şairler rubailerde mahlaslarını genellikle kullanmazlar.

    14. Sayfa
    Şiirde Tema 1. rubai 2. rubai Aşk İlahi Aşk 3. rubai. 4. rubai Dua, Dilek Aşk

    15. Sayfa
    Şiirde Gerçeklik ve Anlam insanın gerçekliği düşünülürse, şiirlerde anlatılanların gerçek hayatla ilişkilendirilebileceği söylenebilir. Aşk ve aşkın hâlleri ile dua insan hayatında varolan durumlardır. Rubailerdeki dünyanın geçiciliği, felsefi konular vb. anlayışın sanatsal anlatımla ifade edildiğini görüyoruz. Mecaz anlamlı sözcüklerin az kullanılması rubailerin gerçek hayatla ilişkili olmasındadır.

    16. Sayfa
    Şiir ye Gelenek Fars edebiyatından Türk edebiyatına geçen gelen rubai nazım şekli, divan edebiyatı geleneği içinde yer almıştır. Kullanılan nazım şekli, nazım birimi, aruz ölçüsü, mazmun ve sanatlar divan şiiri geleneğinin özellikleridir. Rubai nazım şeklinin asıl ustası İranlı şair Ömer Hayyam'dır. Bizim edebiyatımızda ise, Azmizâde Haleti, Kadı Burhaneddin, Nef'i, Nâbî, Fuzûlî, Yahya Kemal Beyatlı rubai yazan önemli şairlerdir.

    17. Sayfa
    Metin ve ŞairAzmizâde Hâletî Çağın bilginlerinden Pir Mehmet Azmi Efendi'nin oğludur. Müderris ve kadılık yapmıştır. Divan şiirinde rubai ustası olarak tanınan Hâletî, kendisinden sonra gelen kuşakları etkilemiştir. Rubailerinde kimi zaman mistik bir dünya görüşü çerçevesinde kalarak münacaatlar yazan şairin, Divan, Sakinâme, Münşeat'ın yanı sıra, İslam hukuku üzerine yapıtları da vardır.

  • 0
    Önizleme: 7 ay önce

    Rubai Nedir? Özellikleri Nelerdir? Rubai Örnekleri.

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    RUBAİ Divan edebiyatında dört dizede tam bir anlam ifade eden, kendine özgü vezni olan nazım biçimidir.İran kaynaklıdır.

    2. Sayfa
    RUBAİNİN GENEL ÖZELLİKLERİRubailerde birinci, ikinci, dördüncü dizeler uyaklı, üçüncü dize ise serbesttir. İki beyitlik kıtalar biçiminde yazılmış rubailer de vardır. Her dizesi birbiriyle uyaklı rubailere "rubai-i musarra" ya da "terane" adı verilir. 4 dizeliktir.Genellikle aaba şeklinde uyaklanır.

    3. Sayfa
    RUBAİNİN GENEL ÖZELLİKLERİRubainin, aruzun hezec bahrinden 24 kalıbı bulunur. Bunlardan; mef'ûlü birimiyle başlayan 12 kalıba "ahreb", mef'ûlün birimiyle başlayan öbür 12 kalıba da "ahrem" denir. Kalıpların sonu "fâül" ya da "fa" birimiyle biter.

    4. Sayfa
    RUBAİNİN GENEL ÖZELLİKLERİRubainin her dizesi ayrı bir ölçüde olabildiği gibi, dört dizesi de aynı ölçüde olabilir. Türk divan şiirinde daha çok ahreb kalıbına rastlanır. Rubailer genellikle mahlassız şiirlerdir. Ve divan şairlerinin divanlarının sonunda rubaiyyat başlığı altında sıralanırlar. 4 mısradan ibarettir. Hiciv ve nüktelerle de kullanılır.

    5. Sayfa
    RUBAİNİN GENEL ÖZELLİKLERİHikmet taşıyan düşünceler,dünya görüşleri,maddi ve manevi aşk anlayışları,felsefi düşünceler,tasavvuf konu olarak yer alır.Tek bir düşünce en kısa yoldan,en yoğun şekilde anlatılır.Bunun için dizelerde tam bir anlam bütünlüğü vardır.1 ve 2. dize hazırlıktır.Asıl söylenmek istenen 3-4. dizelerde söylenir.Bentlerle kurulur.

    6. Sayfa
    RUBAİNİN GENEL ÖZELLİKLERİİlk üç dize olabildiğince hoş, ince, etkili olması gereken dördüncü dizeye bir giriş özelliği taşır.İlk örneklerine İran edebiyatında rastlanan rubai büyük olasılıkla Rudekî’yle başladı.daha sonra büyük gelişme gösterdi.Bu türün tartışmasız en büyük şairi olan Ömer Hayam rubailerinde daha çok dünyanın geçiciliğini vurgulayarak onun güzelliklerinden yararlanmanın yollarını gösterdi.İran edebiyatının diğer ünlü rubai şairleri Ebu Said ve Baba Efdal Kaşanî’dir.

    7. Sayfa
    RUBAİNİN GENEL ÖZELLİKLERİDinsel tasavvufi rubaileriyle İbrahim Hakkı, Esrar Dede, Şeyh Galib ve Âsafî mahlasını kullanan Damat Mahmut Celaleddin Paşa diğer önemli rubai şairleridir.

    8. Sayfa
    RUBAİTürk edebiyatında Mevlana’nın Farsça yazdığı felsefi rubailer bu türün hızla yayılmasına neden oldu. Kara Fazlî, Fuzuli 16. yüzyılda bu türün en usta örneklerini verdiler. Divan edebiyatı’nda 17. yüzyıl rubainin altın çağı oldu. Azmizade Haletî, yazdığı bin kadar rubai ile "en büyük Osmanlı rubai şairi" olarak tanındı. Cumhuriyet döneminin en büyük rubai ustası ise Yahya Kemal Beyatlı’dır. Arif Nihat Asya ise rubailerini "Rubaiyyat-ı Arif " adlı eserinde toplamıştır.Rubai alanında Ömer Hayam(İran), Yahya Kemal Beyatlı(son dönemde, cumhuriyet döneminde)’dır.

    9. Sayfa
    AZMİZÂDE HÂLETÎ’NİN RUBAİSİ Esrârını dil zaman zaman söyler imiş Hengâme-i gamda dâstan söyler imiş Aşk ehli olup da mihnet-i hicrâne Ben sabr iderin diyen yalan söyler imiş GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE; Gönül, sırlarını zaman zaman söylermiş. Gama düştüğü zaman destan söylermiş. Âşık olup da ayrılık acısına, Ben sabrederim diyen yalan söylermiş.

    10. Sayfa
    AZMİZÂDE HÂLETÎ’NİN RUBAİSİ Hâletî'nin pek güzel Rubaileri vardır. Şu iki Rubai onun bu tarzda ne kadar başarılı olduğunu göstermeğe kafidir.  Ol dem ki tecelliyat-ı aşk itdi zuhûr Kıldı dil-i bî-kararı fevvâre-i nûr Şol âteş-i aşka düşmüşümdür ben kim Bir lem’asına tahammül itmez bin Tûr GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE; Aşkın eserleri ortaya çıktığında, Kararsız gönlü o nurun fıskiyesî kıldı. Öyle bir aşk ateşine düşmüşüm ki Bir pırıltısına bin Tûr dayanamaz.  Yani Biz neşelendiğimiz zaman mahzun oluruz. Abâd olduğumuz zamanlar da, viran olur, kalırız. Biz kederle, cefâ ile beslenen öyle bir aşk kuşuyuz ki, kafesi açıp bizi hürriyete kavuşturdukları zaman, uçar, gider tuzağa düşeriz.

    11. Sayfa
    NEF’î’NİN RUBAİSİ Ya Rab dilimi sehv ü hatâdan sakla Endişemi tezvîr ü riyâdan sakla Basdım reh-i vâdî-i rubâîye kadem Ta’n-ı har-ı nâdân-ı dü-pâdan sakla GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE; Ya Rab!Dilimi kusur ve hatadan koru. Düşüncemi yalan ve ikiyüzlülükten koru. Rubai vadisinin yoluna ayak bastım. İki ayaklı anlayışsız eşeklerin ayıplamasından koru.

    12. Sayfa
    KADI BURHANEDDİN’İN RUBAİSİ Ol göz ki yüzün görmeye göz dime ana Şol yüz ki tozun silmeye yüz dime ana Şol söz ki içinde sanemâ vasfun yoh Sen bâd-ı hevâ dut anı söz dime ana GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİYLE;O göz, yüzünü görmezse ona göz deme.Şu yüz, ayağının tozunu silmezse ona yüz deme.Ey put kadar güzel sevgili, vasfının olmadığı sözü,Değersiz tut, ona söz deme.

Rubai Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Rubai Ek Bilgileri

  • 0
    4 hafta önce

    Rubaî Nedir?
    Divan edebiyatında dört dizeden oluşan ve belirli aruz kalıpları ile yazılan şiir, dördül


Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Yazı İşlemleri
Sponsorlu Bağlantılar
İlgili Yazılar
01 | Divan Şiiri Geleneği
02 | Mani
03 | Nazım
04 | Kaside
05 | Gazel
06 | Terci-i Bent
07 | Divan Edebiyatı
08 | Nazım Şekilleri
09 | Müseddes
10 | Nesir
11 | Semai
12 | Güzelleme
13 | Koşma
14 | Ninni
15 | Devriye
16 | Musammat
17 | Murabba
18 | Rubai
19 | Şathiye
20 | Müstezat
21 | Nazım Şekli
22 | Lugaz
23 | Muhammes
24 | Serbest Müstezat
25 | Tuyuğ
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz